Overmatig speekselen

Onderstaand artikel werd ingestuurd door Cecile Jacobs met uitleg over het overmatig speekselen van de paarden, veroorzaakt door een toxine geproduceerd door een schimmel op lang gras.

De laatste tijd wordt de praktijk gebeld door bezorgde paardeneigenaren die hun dieren hebben zien speekselen. Na overleg met de faculteit bleek de boosdoener een schimmel te zijn, die tijdens het grazen wordt opgenomen. In dit artikel kunt u meer lezen over deze ziekte die dit jaar voor het eerst in Nederland werd aangetroffen.

Twee eigenaren belden met een tussentijd van twee weken met dezelfde problemen bij hun paard. De dieren speekselden enorm veel, maar verder waren er geen veranderingen aan de paarden zichtbaar. Bij onderzoek werd een normale temperatuur (37.4°C -38.2°C), pols en darmbewegingen waargenomen. De mest was niet afwijkend. Bij de dieren stroomde continu helder speeksel uit de mond. In beide gevallen liepen de dieren gedurende de gehele dag buiten in de weide. Aangezien dit symptoom nog niet eerder was gezien door de desbetreffende dierenarts werd via telefonisch contact met de faculteit Diergeneeskunde informatie ingewonnen. Hierbij bleek dat ook in het zuiden van het land melding was gemaakt van deze vreemde symptomen. Dit overmatige speekselen wordt veroorzaakt door een gifstof die gemaakt worden door schimmels die op klaver en/of gras voorkomen. Deze gifstof heet slaframine en zorgt in het lichaam van het paard voor een stimulatie via het zenuwstelsel van de speekselkieren waardoor veel speeksel wordt aangemaakt. Ook kan het de darmbewegingen stimuleren en de hartslag verhogen. Dit werd bij onze patiënten overigens niet waargenomen. Het speekselen wordt hier dus niet veroorzaakt door een allergische reactie of door irritatie van de mond/keel. (een andere mogelijkheid van overmatig speekselen).

De schimmels die deze gifstof aanmaken groeien bij vochtige en koele omstandigheden op klaver en/of gras. Dit is dus vooral in de herfst. De dagen waarbij bovenstaande patiënten werden aangetroffen hadden dauwige ochtenden gevolgd door warme (zonnige) dagen.

De schimmel kan op de weide van het ene op het andere jaar overleven. Ook in vers hooi van besmet gras blijft de gifstof actief. Het overmatig speekselen is niet te behandelen. Wel moet er voor de paarden voldoende schoon water beschikbaar zijn, om uitdroging te voorkomen. Ze mogen wel gewoon eten, maar moeten uit de besmette weides worden gehaald. Het overmatige speekselen zal na enkele dagen vanzelf ophouden. Door het maaien en verwijderen van het verse besmette gras kan de besmetting van de weide worden verminderd. Op een weide met veel klaver is er meer risico op het ontstaan van deze schimmelvorming.